Indian History 300 BC to 200 BC (ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 300 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੋਂ 200 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੱਕ )

-
Indian History 300 BC to 200 BC

ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 300 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੋਂ 200 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੱਕ

                           ਵਿਧਿੰਆਚਲ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਦੱਕਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਦਕਿਸ਼ਣਾਪੱਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਦੱਕਨ ਵਿੱਚ ਸਾਤਵਾਹਨ  ਵੰਸ਼ ਨੇ ਮੌਰੀਆ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ । ਇਹ ਰਾਜ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਸਾਤਾਵਾਹਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਸੀ । ਸਾਤਾਵਾਹਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਲੱਗਪਗ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਸਾਤਾਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘਾਟ ਹੈ । ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਿਰਫ 29 ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਜਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਡਾ. ਡੀ.ਆਰ. ਭੰਡਾਰਕਰ ਅਨੁਸਾਰ 500 ਈ. ਪੂਰਵ ਨੂੰ ਸਾਤਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਉਦੈ ਕਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗੌਤਮੀ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਕਰਨੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਾਤਵਾਹਨ ਰਾਜਾ ਸੀ । ਉਸਨੇ 106 ਈ. ਤੋਂ 130 ਈ. ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ । ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ । ਗੌਤਮੀਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਕਰਨੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਸਿਸ਼ਠੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 130 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 154 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ । ਸਾਤਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਸਕ ਯੱਗਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਾਤਕਰਨੀ ਸੀ । ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਤਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਸਾਤਵਾਹਨ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਸਾਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਅਹਾਰਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਪਾਰ ਕਾਫੀ ਉੱਨਤ ਸੀ । ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਅਰਬ, ਈਰਾਨ, ਮਿਸਰ, ਬਰਮਾ, ਅਤੇ ਮਲਾਇਆ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਸਾਤਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੂਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਨ । ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਮੰਨਦੇ ਸਨ । ਸਾਤਾਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦੱਕਨ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਕੱਟ ਕੇ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਨੂੰ ਖੂਬ ਵਿਕਸਤ ਕਰਵਾਇਆ । ਪੂਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਰਲੇ ਦਾ ਪੱਥਰ ਕੱਟਕੇ ਚੈਤਿਯਾ ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਸਾਤਵਾਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਤੂਪ ਵੀ ਬਣਵਾਏ । ਸਾਂਚੀ ਦੇ ਸਤੂਪ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਤੂਪ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਦੱਕਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਪਾਸ਼ਾਣ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ –
                                  200 ਈ. ਪੂਰਵ ਵਿੱਚਤ ਲੋਹੇ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਜਿਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ । ਲੋਹਾ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਕਾਸੇ ਨਾਲੋਂ ਮਜਬੂਤ ਧਾਂਤ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਿਆ । ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਔਜਾਰ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ । ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਪਾਸ਼ਾਣ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ । ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਫਨਾਉਣ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । ਉਹ ਲੋਕ ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ ਦਫਣਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਘੇਰਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਈਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਲੋਕ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਜਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀ ਵਸਤਾਂ ਦਫਨਾਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ । ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਮਰ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ । ਮਹਾਂਪਸ਼ਾਣ ਕਾਲ ਦੇ ਖੰਡਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮਗਾਉ, ਤਕਲਾਘਾਟ, ਮਹੂਰਝੜੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੀ ਕੋਪਬਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹਨ । ਇਹ ਲੋਕ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਰਤਦੇ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ । ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੀ । ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਸੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ ।
ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ –
ਚੋਲ – ਚੋਲ ਰਾਜ ਕਵੇਰੀ ਡੈਲਟਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਰਯੁਰ ਜਿਸਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਤ੍ਰਿਚਨਾਪਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ । ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੋਲ ਸ਼ਾਸਕ ਕਾਰੀਕਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਉੱਪਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ।
ਪਾਂਡਯਾ – ਪਾਂਡਯ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਦੁਰਾ ਸੀ । ਪਾਂਡਯ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ । ਨੇਦੂੰਜਯਾਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਂਡਯ ਸਾਸਕ ਸੀ ।
ਚੇਰ – ਚੇਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਤੰਗ ਪੱਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਬਾਰ, ਕੋਚੀਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਟਰਾਵਨਕੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ । ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੰਜੀ ਸੀ । ਚੇਰ ਰਾਜ ਦੇ ਰੋਮ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ।
                                      ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੇਕਰ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਸੀ । ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਵਪਾਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਸ਼ਾਹੀ ਖਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਤੱਟਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ । ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਜੂਆ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੰਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਸਨ ।
                                 ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੈਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਸੀ । ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ । 100 ਈ. ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਉਦੈ ਹੋਇਆ । ਜੋ ਕਿ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਗਿਆ । ਇਸ ਧਰਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਜੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ । ਇਹ ਮੁੱਢਲੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ । ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਸਾਰ ਹੋਇਆ । ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਪਰਸਾਰ ਮਾਲਾਬਾਰ ਤੱਟ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ । ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ 700 ਈ. ਤੋਂ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ – ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ।
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ –
                                      326 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਚੋ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ । ਉਹ ਗਵਰਨਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ । ਮੌਰੀਆ ਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਆਦ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਤਾ ਫਿਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ । ਡਿਮਿਟਰੀਅਸ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ । ਇੱਕ ਹੋਰ ਯੂਨਾਨੀ ਮੀਨੇਂਦਰ ਨੇ ਪੁਸਯਮਿੱਤਰ ਸ਼ੁੰਗ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਸ਼ੱਕ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਨ । ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਨ । ਪਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਮਥੂਰਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ । ਰੂਦਰਦਾਮਨ ਪਹਿਲਾ, ਜਿਸਨੇ 200 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ । ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਸਮਰਾਟ ਚੰਦਰਗੁਪਤ-II (ਵਿਕਰਮਦਿੱਤਿਆ ਨੇ ਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ।
                                ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹੀ ਪੱਲਵ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਏ । ਗੋਡੋਫਰਨੀਜ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਜਾ ਸੀ । ਪੱਲਵ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਗੋਡੋਫਰਨੀਜ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੱਲਵ ਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ।
                               ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਾਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਭਾਰਕ ਆਈ ਸੀ । ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਾਤੀ ਸੀ ।100 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ । ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਕਨਿਸ਼ਕ ਸੀ । ਉਸਨੇ 78 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 102 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ । ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੇਤੂ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਭਾਰਤ, ਗੁਜਰਾਤ, ਸਿੰਧ, ਪੰਜਾਬ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਲਖ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ । ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਨਿਸ਼ਕ ਵੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਾ ਬੁਲਾਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੌਥੀ ਬੁੱਧ ਸਭਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਸਨੇ ਬੋਧ ਸਤੂਪ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਬਣਾਏ ਸਨ । ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਘੋਸ਼ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ  ਖੂਬਸੂਰਤ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਉੱਤਰ – ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬੋਧ ਕਲਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ । ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿਲੀ ਜੁਲੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਗੰਧਾਰ ਕਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ।

Comments

Post a Comment

if you have any doubt feel free to write me @ my email muktsarcity544@gmail.com

Popular posts from this blog

Delhi Sultanate (ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ)

-
Image
  Delhi sultanate ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ - ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ                                                Delhi Sultanate (ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ)                   ਭਾਰਤੀ ਇਤੀਹਾਸ ਵਿੱਚ 1206 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 1526 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖਿਲਜੀ ਵੰਸ਼, ਤੁਗਲਕ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਗੁਲਾਮ ਸਨ। ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼, ਬਲਬਨ, ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ,   ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੁਲਤਾਨ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ – 1.      ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖ – ਮਾਰਕੋ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਾਤਰੀ ਇਬਨ ਬਾਤੂਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਆਦਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਵਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਭ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Sikh Religion (Guru Nanak Dev Ji) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ( ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ)

-
Image
Question Guru Nanak Dev ji Sikh Religion(Guru Nanak Dev Ji) ਸਿੱਖ ਧਰਮ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ 1.       ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕੌਣ ਸਨ ?     …………………………………………  ਉੱਤਰ a.       ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ b.       ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ c.        ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ d.       ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ                                                                   a 2.       ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕੌਣ ਸੀ ? a.       ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ b.  ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Vedic Period Civilization ( ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ)

-
Image
Vedic  Period Civilization Vedic Period Civilization ( ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ) ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੋ  1. ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਕਿਸ ਗਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਰਿਗਵੇਦ 2. ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੇਵੀ/ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਸਵਿੱਤਰੀ 3. ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਵਰੁਣ 4. ਰਿਗਵੇਦ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ? ਉੱਤਰ – ਵਰਖਾ 5. ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ? ਉੱਤਰ – ਪੰਤਾਜਲੀ 6. ਰਿਗਵੇਦ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਮੰਤਰ ਹਨ ? ਉੱਤਰ – 1028 7. ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ? ਉੱਤਰ – ਪੰਜਾਬ 8. ਵੇਦ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਗਿਆਨ 9. ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੁਰਾਣ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਮੌਰੀਆ ਵੰਸ਼ 10. ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ? ਉੱਤਰ – ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ 11. ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ – ਇਹ ਕਥਨ ਕਿਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਅਥਰਵੇਦ 12. ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਉਪਨਿਸ਼ਦ 13. ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Mughal Empire ( ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ )

-
Image
MUGHAL EMPIRE FOUNDER IN INDIA WAS BABUR Mughal Empire ( ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ) ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਕਈ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਜ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਝਗੜਦੇ ਸਨ। ਦਿੱਲੀ   ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਇਬਰਾਹੀਮ ਲੋਧੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਬਾਬਰ ਨੇ 1526 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਹੀਮ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।                                  ਮੁਗਲਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ             ਮੁਗਲ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੰਗੋਲ ਸ਼ਾਸਕ ਚੰਗੇਜ ਖਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਨ ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1256 ਈਸਵ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Punjab GK General Knowledge about

-
Image
ਪੰਜਾਬ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ (   ਇਸ ਪਾਰਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ) Ø     ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ? Ø   ਉੱਤਰ - ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ Ø     ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸ ਸਾਲ ਹੋਈ ? Ø   ਉੱਤਰ - 1947 ( ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ) Ø     ਕਿਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਪਹਿਨੇ ? Ø   ਉੱਤਰ -   ਗੁਰੂ   ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ Ø     ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸਨੇ ਕਰਵਾਈ ? Ø   ਉੱਤਰ- ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ Ø     ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? Ø   ਉੱਤਰ - ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ Ø     ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ? Ø   ਉੱਤਰ- 1574 ਈ. Ø     ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਪੰਛੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸੋ ? Ø   ਉੱਤਰ- ਬਾਜ Ø     ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ? Ø   ਉੱਤਰ-   ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ । Ø     ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵਸੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ? Ø   ਉੱਤਰ - ਲੁਧਿਆਣਾ Ø     ਲੀ ਕਾਰਬੂਜਰ ਜਿਸਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੈ ? Ø ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Guru Ramdas ji And Guru Arjan Dev ji (ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ)

-
Image
Guru Ramdas Ji Guru Ramdas ji And Guru Arjan Dev ji (ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ) Important Questions about Guru ji And Their Life ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ 1.       ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਕੌਣ ਸਨ ? a.       ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ b.       ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ c.        ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ d.       ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ                         ਉੱਤਰ - d 2.       ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ? a.       24 ਸਤੰਬਰ 1534 b.       24 ਨਵੰਬਰ 1543 c.        25 ਅਕਤੂਬਰ 1699 d.       26 ਜਨਵਰੀ 1469                     ਉੱਤਰ - a ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

History 600 BCE (ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਸਮਾਂ)

-
Image
History time 600 BCE History  600 BCE (ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਸਮਾਂ) ਜਨਪਦ ਅਤੇ ਮਹਾਜਨਪਦ ਸੰਨ 600 ਈ. ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਜਨਪਦ ਅਤੇ ਮਹਾਜਨਪਦਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ । ਜਨਪਦ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਸਨ ਜਦਕਿ ਮਹਾਜਨਪਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਸਨ । ਬੋਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਮਹਾਜਨਪਦਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੋਲਾਂ ਸੀ । ਕਾਸ਼ੀ, ਕੌਸ਼ਲ, ਅੰਗ, ਵਤਸ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਮਗਧ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਹਾਜਨਪਦ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋ ਜਨਪਦਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਗਣਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਵੰਜੀ ਗਣਰਾਜ ਅੱਠ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਸੰਘ ਸੀ ।  ਜੇਕਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਨਪਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗਧ, ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਅੰਵਤੀ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜੇਕਰ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮਗਧ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ । ਹਰਿਅੰਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਗਧ ਰਾਜ ਆਪਣੀ ਉੱਨਤੀ ਦੀਆਂ ਬਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਸੀ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਸਟੇਟ ਦੇ ਪਟਨਾ ਅਤੇ ਗਯਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ । ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਕਾਲ 543 ਤੋਂ 492 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ । ਮਗਧ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਸੀ । ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲੰਦਾ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ । ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਨੇ ਵੀ ਮਗਧ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Questions about Guru Angad Dev ji And Guru Amardas ji (ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)

-
Image
Guru Angad Dev ji ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ - ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ 1.       ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਕਿੰਨਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ? a.       ਪਹਿਲੇ b.       ਦੂਜੇ c.        ਤੀਜੇ d.       ਚੌਥੇ                    ਉੱਤਰ - b 2.       ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ? a.       ਭਾਈ ਜੇਠਾ b.       ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ c.        ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ d.       ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ                   ਉੱਤਰ - d 3.       ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Gupt Samaraj (ਗੁਪਤ ਸਾਮਾਰਾਜ)

-
Image
Samunder Gupt ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੁਪਤ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਪਹਿਲਾ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਨੇ 319 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਲਿਸ਼ਵੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੁਮਾਰਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਮਗਧ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ । ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮੁਦਰ ਗੁਪਤ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਸੁਮਦਰ ਗੁਪਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਨੇ ਗੱਦੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਲਗਪਗ 35 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਰਮਿਆਨ ਉਸਨੇ ਅਨੇਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ । ਸਮੁਦਰ ਗੁਪਤ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਕਵੀ ਹਰੀਸੇਨ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਸਤੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਸਮੁਦਰ ਗੁਪਤ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਰੀਆਵਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਦੇ ਅੱਠ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਇਆ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਚੜਾਈ ਕਰਕੇ 12 ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ । ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮੁਦਰ ਗੁਪਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਦ੍ਰਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਯੌਧੇਅ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ । ਕੁੱਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਕੁਸਾਣ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ