Rural and urban local government (ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ)

-
Rural and urban local government


Rural and urban local government

ਸਥਾਨਕ ਪੇਂਡੂ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ

                ਪੇਂਡੂ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ । ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪੰਚਾਇਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਖਰ ਦੀ ਕੜੀ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ –

                                     ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ

                ਹਰੇਕ ਪਿੰਡ ਜਿਸ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ 18 ਸਾਲ ਉਮਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਵੋਟਾਂ ਪਾ ਕੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਪੰਚ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਨ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 5 ਤੋਂ 13 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਚੋਣ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ, ਪੱਛੜੀਆਂ ਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੰਨ 1992 ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸਤਰੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਵ ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਪੰਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਚਾਇਤ ਸੈਕਟਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਸੈਕਟਰੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਬਲਾਕ ਪੰਚਾਇਤ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

                                     ਪੰਚਾਇਤ / ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ

                ਹਰੇਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਬਲਾਕ ਲਈ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਪੇਂਡੂ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਕੜੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ 100 ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਲੀ ਇੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਕੁੱਝ ਸਾਂਝੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲ਼ੜਨ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ 15 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 25 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
                ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਰਪੰਚ ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ 1/3 ਹਿੱਸਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜਮੀ ਹੈ। ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚੋਣ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਪ ਸਭਾਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਲਾਕ ਸੰਮਤੀ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੈਠਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

                                     ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ

                ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੰਚਾਇਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 22 ਜਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ 22 ਹੀ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦਾ ਹਨ। ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 10 ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 25 ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
                ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਨ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਤੱਕ ਸੰਗਠਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਹਿਤਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।

                                     ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਨ

                ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ – ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਪਰ ਸੰਨ 1992 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮਿਊਸਪਲ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ –
1.     ਨਗਰ ਕੌਸਿਲ
2.     ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ
3.     ਨਗਰ ਨਿਗਮ
                ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜਾਦ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਮਦਰਾਸ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਜਾਦੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਜਾਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

                                     ਨਗਰ ਕੌਸਿਲ/ਪੰਚਾਇਤ

                ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਕਸਬੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 20000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੌਸਿਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਵੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
                                     ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ
                ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿੰਨਾ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ ਦਸ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
                ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਉਂਸਿਪਲ ਐਕਟ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਨ 1994 ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਸੋਧ ਅਧਿਨਿਯਮ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਹਨ।
                ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 20000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵਸੋਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ – ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ, ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਦਰਜਾ

                                     ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਸੰਗਠਨ

                ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੌਸਲਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ – 1. ਪਹਿਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸਿੱਧਾ ਵੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 9 ਤੋਂ 29 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਲੋਕ ਸਭਾ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪਦਵੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਹਰੇਕ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਦੀ ਹੈ। ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 5 ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

                                     ਨਗਰ ਨਿਗਮ

                ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਪਰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 75 ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਦਸ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜਲੰਧਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਮੋਗਾ, ਮੁਹਾਲੀ, ਫਗਵਾੜਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਖੇ ਹਨ।
                ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਲੋਕ ਸਭਾ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਆਦਿ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ । ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਮੇਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੌਸਲਰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਉੱਪ ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਮੇਅਰ ਦੀ ਸ਼ਿਫਾਰਸ਼ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Comments

Post a Comment

if you have any doubt feel free to write me @ my email muktsarcity544@gmail.com

Popular posts from this blog

Delhi Sultanate (ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ)

-
Image
  Delhi sultanate ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ - ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ                                                Delhi Sultanate (ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ)                   ਭਾਰਤੀ ਇਤੀਹਾਸ ਵਿੱਚ 1206 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 1526 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖਿਲਜੀ ਵੰਸ਼, ਤੁਗਲਕ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਗੁਲਾਮ ਸਨ। ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼, ਬਲਬਨ, ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ,   ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੁਲਤਾਨ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ – 1.      ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖ – ਮਾਰਕੋ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਾਤਰੀ ਇਬਨ ਬਾਤੂਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਆਦਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਵਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਭ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Sikh Religion (Guru Nanak Dev Ji) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ( ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ)

-
Image
Question Guru Nanak Dev ji Sikh Religion(Guru Nanak Dev Ji) ਸਿੱਖ ਧਰਮ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ 1.       ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਕੌਣ ਸਨ ?     …………………………………………  ਉੱਤਰ a.       ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ b.       ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ c.        ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ d.       ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ                                                                   a 2.       ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕੌਣ ਸੀ ? a.       ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ b.  ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Vedic Period Civilization ( ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ)

-
Image
Vedic  Period Civilization Vedic Period Civilization ( ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ) ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੋ  1. ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਕਿਸ ਗਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਰਿਗਵੇਦ 2. ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੇਵੀ/ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਸਵਿੱਤਰੀ 3. ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਵਰੁਣ 4. ਰਿਗਵੇਦ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ? ਉੱਤਰ – ਵਰਖਾ 5. ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ? ਉੱਤਰ – ਪੰਤਾਜਲੀ 6. ਰਿਗਵੇਦ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਮੰਤਰ ਹਨ ? ਉੱਤਰ – 1028 7. ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ? ਉੱਤਰ – ਪੰਜਾਬ 8. ਵੇਦ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਗਿਆਨ 9. ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੁਰਾਣ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਮੌਰੀਆ ਵੰਸ਼ 10. ਆਰੀਆ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ? ਉੱਤਰ – ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ 11. ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ – ਇਹ ਕਥਨ ਕਿਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਅਥਰਵੇਦ 12. ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ ? ਉੱਤਰ – ਉਪਨਿਸ਼ਦ 13. ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Mughal Empire ( ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ )

-
Image
MUGHAL EMPIRE FOUNDER IN INDIA WAS BABUR Mughal Empire ( ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ) ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਕਈ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਜ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਝਗੜਦੇ ਸਨ। ਦਿੱਲੀ   ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਇਬਰਾਹੀਮ ਲੋਧੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਬਾਬਰ ਨੇ 1526 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਹੀਮ ਲੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।                                  ਮੁਗਲਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ             ਮੁਗਲ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੰਗੋਲ ਸ਼ਾਸਕ ਚੰਗੇਜ ਖਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਨ ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1256 ਈਸਵ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Punjab GK General Knowledge about

-
Image
ਪੰਜਾਬ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ (   ਇਸ ਪਾਰਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ) Ø     ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ? Ø   ਉੱਤਰ - ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ Ø     ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸ ਸਾਲ ਹੋਈ ? Ø   ਉੱਤਰ - 1947 ( ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ) Ø     ਕਿਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਪਹਿਨੇ ? Ø   ਉੱਤਰ -   ਗੁਰੂ   ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ Ø     ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸਨੇ ਕਰਵਾਈ ? Ø   ਉੱਤਰ- ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ Ø     ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? Ø   ਉੱਤਰ - ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ Ø     ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ? Ø   ਉੱਤਰ- 1574 ਈ. Ø     ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਪੰਛੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸੋ ? Ø   ਉੱਤਰ- ਬਾਜ Ø     ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ? Ø   ਉੱਤਰ-   ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ । Ø     ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵਸੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ? Ø   ਉੱਤਰ - ਲੁਧਿਆਣਾ Ø     ਲੀ ਕਾਰਬੂਜਰ ਜਿਸਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੈ ? Ø ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Guru Ramdas ji And Guru Arjan Dev ji (ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ)

-
Image
Guru Ramdas Ji Guru Ramdas ji And Guru Arjan Dev ji (ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ) Important Questions about Guru ji And Their Life ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ 1.       ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਕੌਣ ਸਨ ? a.       ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ b.       ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ c.        ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ d.       ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ                         ਉੱਤਰ - d 2.       ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ? a.       24 ਸਤੰਬਰ 1534 b.       24 ਨਵੰਬਰ 1543 c.        25 ਅਕਤੂਬਰ 1699 d.       26 ਜਨਵਰੀ 1469                     ਉੱਤਰ - a ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

History 600 BCE (ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਸਮਾਂ)

-
Image
History time 600 BCE History  600 BCE (ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਸਮਾਂ) ਜਨਪਦ ਅਤੇ ਮਹਾਜਨਪਦ ਸੰਨ 600 ਈ. ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਜਨਪਦ ਅਤੇ ਮਹਾਜਨਪਦਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ । ਜਨਪਦ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਸਨ ਜਦਕਿ ਮਹਾਜਨਪਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਸਨ । ਬੋਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਮਹਾਜਨਪਦਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੋਲਾਂ ਸੀ । ਕਾਸ਼ੀ, ਕੌਸ਼ਲ, ਅੰਗ, ਵਤਸ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਮਗਧ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਹਾਜਨਪਦ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋ ਜਨਪਦਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਗਣਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਵੰਜੀ ਗਣਰਾਜ ਅੱਠ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਸੰਘ ਸੀ ।  ਜੇਕਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਨਪਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗਧ, ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਅੰਵਤੀ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਜੇਕਰ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮਗਧ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ । ਹਰਿਅੰਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਗਧ ਰਾਜ ਆਪਣੀ ਉੱਨਤੀ ਦੀਆਂ ਬਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਸੀ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਸਟੇਟ ਦੇ ਪਟਨਾ ਅਤੇ ਗਯਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ । ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਕਾਲ 543 ਤੋਂ 492 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ । ਮਗਧ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਸੀ । ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲੰਦਾ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ । ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਨੇ ਵੀ ਮਗਧ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Indian History 300 BC to 200 BC (ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 300 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੋਂ 200 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੱਕ )

-
Image
Indian History 300 BC to 200 BC ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 300 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੋਂ 200 ਈ. ਪੂਰਵ ਤੱਕ                            ਵਿਧਿੰਆਚਲ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਦੱਕਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਦਕਿਸ਼ਣਾਪੱਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਦੱਕਨ ਵਿੱਚ ਸਾਤਵਾਹਨ   ਵੰਸ਼ ਨੇ ਮੌਰੀਆ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ । ਇਹ ਰਾਜ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਸਾਤਾਵਾਹਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਸੀ । ਸਾਤਾਵਾਹਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਲੱਗਪਗ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਸਾਤਾਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘਾਟ ਹੈ । ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਿਰਫ 29 ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਜਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਡਾ. ਡੀ.ਆਰ. ਭੰਡਾਰਕਰ ਅਨੁਸਾਰ 500 ਈ. ਪੂਰਵ ਨੂੰ ਸਾਤਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਉਦੈ ਕਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗੌਤਮੀ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਕਰਨੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਾਤਵਾਹਨ ਰਾਜਾ ਸੀ । ਉਸਨੇ 106 ਈ. ਤੋਂ 130 ਈ. ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ । ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ । ਗੌਤਮੀਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਕਰਨੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਸਿਸ਼ਠੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 130 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 154 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ । ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Questions about Guru Angad Dev ji And Guru Amardas ji (ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)

-
Image
Guru Angad Dev ji ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ - ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ 1.       ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਕਿੰਨਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ? a.       ਪਹਿਲੇ b.       ਦੂਜੇ c.        ਤੀਜੇ d.       ਚੌਥੇ                    ਉੱਤਰ - b 2.       ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ? a.       ਭਾਈ ਜੇਠਾ b.       ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ c.        ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ d.       ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ                   ਉੱਤਰ - d 3.       ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

Gupt Samaraj (ਗੁਪਤ ਸਾਮਾਰਾਜ)

-
Image
Samunder Gupt ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੁਪਤ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਪਹਿਲਾ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਨੇ 319 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਲਿਸ਼ਵੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੁਮਾਰਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਮਗਧ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ । ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮੁਦਰ ਗੁਪਤ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਸੁਮਦਰ ਗੁਪਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਚੰਦਰ ਗੁਪਤ ਨੇ ਗੱਦੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਲਗਪਗ 35 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਰਮਿਆਨ ਉਸਨੇ ਅਨੇਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ । ਸਮੁਦਰ ਗੁਪਤ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਕਵੀ ਹਰੀਸੇਨ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੇ ਸਤੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਸਮੁਦਰ ਗੁਪਤ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਰੀਆਵਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਦੇ ਅੱਠ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਇਆ ਸੀ । ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਚੜਾਈ ਕਰਕੇ 12 ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ । ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮੁਦਰ ਗੁਪਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਦ੍ਰਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਯੌਧੇਅ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ । ਕੁੱਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਕੁਸਾਣ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉ...
ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ